Επανέλεγχο των διαπιστωμένων ως θετικών εκτροφών ζητά από το ΥΠΑΑΤ ο Παλλεσβιακός Φορέας

Την άμεση αναστολή των θανατώσεων σε εκτροφές της Λέσβου, στις οποίες έχουν προκύψει θετικά ή αμφισβητούμενα αποτελέσματα για αφθώδη πυρετό, ζητά ο Παλλεσβιακός Φορέας Πρωτογενούς Τομέα με επιστολή του προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, καταθέτοντας παράλληλα αίτημα για νέο, πλήρη κλινικό και εργαστηριακό έλεγχο από στρατιωτικούς κτηνιάτρους.

---

Ο Φορέας υποστηρίζει ότι, πριν από την εφαρμογή οποιουδήποτε μη αναστρέψιμου μέτρου, θα πρέπει να προηγηθεί ανεξάρτητη επαλήθευση των αποτελεσμάτων, με νέα δειγματοληψία και αυστηρή τήρηση όλων των προβλεπόμενων διαδικασιών. Όπως επισημαίνει, η θανάτωση ζώων αποτελεί οριστική πράξη με σοβαρές συνέπειες για το ζωικό κεφάλαιο και το εισόδημα των κτηνοτροφικών οικογενειών και, ως εκ τούτου, ζητά από τις αρμόδιες αρχές να προχωρήσουν άμεσα στον επανέλεγχο, εφαρμόζοντας στο μεταξύ μέτρα απομόνωσης, επιτήρησης και βιοασφάλειας.

Στην επιστολή γίνεται αναφορά στις σοβαρές επιφυλάξεις που έχουν διατυπωθεί για τη μέχρι σήμερα διαχείριση της επιζωοτίας, στην αλλαγή της διοικητικής κατάστασης στην Κτηνιατρική Υπηρεσία της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου και στην ενεργοποίηση στρατιωτικών κτηνιάτρων, ενώ επισημαίνεται ότι σε ορισμένες εκτροφές τα ζώα εμφανίζονται κλινικά υγιή, χωρίς εμφανή συμπτώματα της νόσου.

Ο Φορέας επικαλείται, επίσης, το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο για τη διερεύνηση νοσημάτων κατηγορίας Α και ζητά από τις αρμόδιες αρχές ειδικά αιτιολογημένη έγγραφη απάντηση εντός 24 ωρών, προειδοποιώντας ότι σε περίπτωση απόρριψης του αιτήματος ή εκτέλεσης θανατώσεων χωρίς προηγούμενο επανέλεγχο, οι θιγόμενοι κτηνοτρόφοι επιφυλάσσονται να προσφύγουν σε κάθε προβλεπόμενο διοικητικό, αστικό, ποινικό και ευρωπαϊκό ένδικο μέσο.

Αναλυτιά η επιστολή:

Κύριοι,

Ο Παλλεσβιακός Φορέας Πρωτογενούς Τομέα, εκπροσωπώντας κτηνοτρόφους και παραγωγούς της Λέσβου, ζητεί την άμεση επανεξέταση των εκτροφών για τις οποίες έχουν προκύψει θετικά ή αμφισβητούμενα αποτελέσματα, αλλά δεν έχει ακόμη εκτελεστεί η θανάτωση των ζώων. Μέχρι την ολοκλήρωση του επανελέγχου ζητούμε την προσωρινή αναστολή κάθε μη αναστρέψιμης πράξης, με παράλληλη εφαρμογή αυστηρών μέτρων απομόνωσης, επιτήρησης και βιοασφάλειας.

Το αίτημα είναι εξαιρετικά επείγον, διότι αφορά αποφάσεις με οριστικές συνέπειες για το ζωικό κεφάλαιο, το εισόδημα και την ίδια τη βιωσιμότητα κτηνοτροφικών οικογενειών. Η εκτέλεση της θανάτωσης πριν από την πλήρη επαλήθευση των αμφισβητούμενων αποτελεσμάτων θα δημιουργούσε τετελεσμένα που δεν μπορούν να αποκατασταθούν εκ των υστέρων.

Α. Πραγματικά και θεσμικά δεδομένα

1. Με την απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Βορείου Αιγαίου της 27ης Αυγούστου 2026 τέθηκαν δημοσίως σοβαρά ζητήματα ως προς την αποτελεσματικότητα της μέχρι τότε διαχείρισης της επιζωστίας και ζητήθηκε αλλαγή στη διοικητική ευθύνη της αρμόδιας κτηνιατρικής υπηρεσίας.

2. Ακολούθησε η παραίτηση του μέχρι πρότινος Διευθυντή Κτηνιατρικής Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, κ. Ευστρατίου Τσομπανέλλη, υπό τη διοίκηση του οποίου πραγματοποιήθηκε, επί περίπου έξι μήνες, σημαντικό μέρος της επιδημιολογικής διερεύνησης, των δειγματοληψιών, της ιχνηλάτησης και της εφαρμογής των μέτρων.

Η παραίτηση δεν προβάλλεται ως αυτοτελής απόδειξη υπαιτιότητας ή ως τυπική παραδοχή σφάλματος. Αποτελεί, όμως, σοβαρό θεσμικό γεγονός, το οποίο, σε συνδυασμό με την απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου και τις διατυπωμένες αμφισβητήσεις, επιβάλλει πλήρη επαλήθευση των κρίσιμων αποτελεσμάτων πριν από την εκτέλεση μη αναστρέψιμων μέτρων.

3. Μεταγενέστερα αποφασίστηκε η ενεργός εμπλοκή του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και η ουσιαστική ανάληψη κρίσιμου μέρους της επιχειρησιακής διαχείρισης και της ιχνηλάτησης από στρατιωτικούς κτηνιάτρους, οι οποίοι έχουν πλέον σταθερή παρουσία στο πεδίο. Η ενέργεια αυτή δεν αποτελεί απλή αριθμητική ενίσχυση προσωπικού. Συνιστά ουσιώδη μεταβολή του επιχειρησιακού μηχανισμού και έμπρακτη αναγνώριση από την Πολιτεία ότι το προηγούμενο σχήμα δεν επαρκούσε για την ασφαλή, έγκαιρη και ολοκληρωμένη διεξαγωγή της ιχνηλάτησης και τη συνολική διαχείριση της κρίσης. Εάν η προηγούμενη διαδικασία ήταν πλήρης και επιχειρησιακά επαρκής, δεν θα παρίστατο ανάγκη ανάθεσης κρίσιμων λειτουργιών σε νέο μηχανισμό. Θα ήταν συνεπώς διοικητικά αντιφατικό να αναγνωρίζεται η ανάγκη ουσιαστικής αναδιοργάνωσης της ιχνηλάτησης και, ταυτόχρονα, να θεωρούνται εκ προοιμίου αδιαμφισβήτητα όλα τα αποτελέσματα που παρήχθησαν υπό το προηγούμενο καθεστώς, χωρίς δυνατότητα ανεξάρτητης επαλήθευσης.

4. Παράλληλα, σε συγκεκριμένες εκτροφές αναφέρεται παρατεταμένη απουσία των αναμενόμενων κλινικών συμπτωμάτων. Τα ζώα εμφανίζονται κλινικά υγιή, χωρίς εμφανείς αλλοιώσεις ή άλλα χαρακτηριστικά συμπτώματα της νόσου. Η απουσία κλινικών συμπτωμάτων δεν αρκεί μόνη της για τον αποκλεισμό του αφθώδους πυρετού. Σε συνδυασμό, όμως, με τα παραπάνω θεσμικά δεδομένα και τον μη αναστρέψιμο χαρακτήρα της θανάτωσης, καθιστά απολύτως αναγκαία τη νέα κλινική και εργαστηριακή διερεύνηση.

Β. Νομικό και επιστημονικό πλαίσιο

Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2016/429 και ο κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμός (ΕΕ) 2020/687, ιδίως τα άρθρα 3, 6, 7, 11 και 12 και το Παράρτημα 1 του δεύτερου, προβλέπουν ότι η διερεύνηση νόσου κατηγορίας Α περιλαμβάνει κλινική εξέταση και συλλογή κατάλληλων δειγμάτων για εργαστηριακή εξέταση. Η επιλογή των ζώων, το είδος και ο αριθμός των δειγμάτων και η μέθοδος εξέτασης πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα επιδημιολογικά δεδομένα και να παρέχουν επαρκές επίπεδο αξιοπιστίας,

Η προστασία της ζωικής υγείας αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. Η επίκλησή της, όμως, δεν αίρει την υποχρέωση επιστημονικής επάρκειας, χρηστής διοίκησης, διαφάνειας, αναλογικότητας και ειδικής αιτιολογίας, ιδίως όταν πρόκειται να εφαρμοστεί το απολύτως μη αναστρέψιμο μέτρο της θανάτωσης ολόκληρου ζωικού κεφαλαίου.

Το παρόν υποβάλλεται και ως αίτηση χορήγησης διοικητικών εγγράφων και στοιχείων του σχετικού φακέλου, σύμφωνα με τις γενικές αρχές της διοικητικής διαδικασίας και το δικαίωμα προηγούμενης ενημέρωσης και αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας των άμεσα θιγόμενων κτηνοτρόφων.

Γ. Αιτήματα

Για τους παραπάνω λόγους ζητούμε και σας καλούμε να προβείτε αμέσως στις ακόλουθες ενέργειες:

1. Προσωρινή αναστολή των θανατώσεων

Να ανασταλεί άμεσα κάθε προγραμματισμένη θανάτωση στις εκτροφές των οποίων τα ζώα δεν έχουν ακόμη θανατωθεί και για τις οποίες αμφισβητείται τεκμηριωμένα το αποτέλεσμα, μέχρι την ολοκλήρωση του αιτούμενου επανελέγχου. Κατά το διάστημα αυτό να εφαρμοστούν αυστηρά μέτρα απομόνωσης, επιτήρησης και βιοασφάλειας.

Εάν η Διοίκηση κρίνει ότι σε συγκεκριμένη εκτροφή συντρέχει άμεσος και εξαιρετικός κίνδυνος διασποράς που δεν επιτρέπει την ολιγόχρονη αναμονή για επανέλεγχο, ο κίνδυνος αυτός πρέπει να προσδιοριστεί ειδικώς, εγγράφως και επιστημονικά για τη συγκεκριμένη εκτροφή πριν από την εκτέλεση του μέτρου.

2. Επανέλεγχος από στρατιωτικούς κτηνιάτρους

Να πραγματοποιηθεί άμεσα νέα, πλήρης και αυτοτελής κλινική και επιδημιολογική εξέταση των επίμαχων εκτροφών από ειδικό κλιμάκιο στρατιωτικών κτηνιάτρων, οι οποίοι δεν συμμετείχαν στην αρχική εξέταση ή δειγματοληψία και δεν υπάγονταν στην προηγούμενη τοπική διοικητική ιεραρχία.

Οι κτηνοτρόφοι και ο Παλλεσβιακός Φορέας Πρωτογενούς Τομέα εμπιστευόμαστε το επιστημονικό κύρος, τη θεσμική αμεροληψία και την επιχειρησιακή ανεξαρτησία των στρατιωτικών κτηνιάτρων. Το ίδιο το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων έχει ήδη συναινέσει στην ενεργό συμμετοχή τους στη διαδικασία ιχνηλάτησης και διαχείρισης της επιζωστίας. Δεν νοείται να αναγνωρίζεται η καταλληλότητά τους για τη συνέχιση της ιχνηλάτησης, αλλά να αποκλείεται η συμμετοχή τους στον επανέλεγχο εκτροφών για τις οποίες υφίστανται σοβαρές αμφιβολίες.

Για κάθε εκτροφή να συνταχθεί αυτοτελές πρωτόκολλο, στο οποίο να καταγράφονται:

• ο συνολικός αριθμός των ζώων και η ταυτοποίηση όσων εξετάστηκαν,

• η γενική κλινική κατάσταση της εκτροφής και η παρουσία ή απουσία συμπτωμάτων,

• η ημερομηνία και η ακριβής ώρα της εξέτασης,

• τα στοιχεία και οι ιδιότητες των εξεταστών κτηνιάτρων,

• τα ζώα από τα οποία ελήφθησαν δείγματα και το είδος κάθε δείγματος,

• κάθε φωτογραφικό, κλινικό ή άλλο επιστημονικά αξιοποιήσιμο εύρημα.

3. Νέα επαναληπτική δειγματοληψία

Να διενεργηθεί νέα δειγματοληψία, με είδος και αριθμό δειγμάτων ικανό να εξασφαλίζει την απαιτούμενη επιστημονική αξιοπιστία, σύμφωνα με το ενωσιακό πλαίσιο, τα ισχύοντα διαγνωστικά πρωτόκολλα και το σχέδιο έκτακτης ανάγκης για τον αφθώδη πυρετό.

Η δειγματοληψία να πραγματοποιηθεί υπό την ευθύνη ή, τουλάχιστον, υπό την άμεση εποπτεία στρατιωτικών κτηνιάτρων, παρουσία του κτηνοτρόφου ή εξουσιοδοτημένου εκπροσώπου του και, εφόσον ζητηθεί, τεχνικού συμβούλου-κτηνιάτρου της επιλογής του. Να καταγραφεί πλήρως η ταυτότητα κάθε δείγματος και η αλυσίδα φύλαξης, συσκευασίας, μεταφοράς και παράδοσής του. Υπογεγραμμένο αντίγραφο του πρωτοκόλλου να παραδίδεται αυθημερόν στον ενδιαφερόμενο.

4. Επιβεβαιωτικός εργαστηριακός έλεγχος

Τα νέα δείγματα να εξεταστούν από το αρμόδιο Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς. Εάν προκύψει απόκλιση, ασυμφωνία ή παραμείνει εύλογη αμφιβολία, να αποσταλούν κατάλληλα δείγματα για επιβεβαιωτική εξέταση στο αρμόδιο Εργαστήριο Αναφοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες.

5. Διατήρηση και επανεξέταση του αρχικού υλικού

Να γνωστοποιηθεί άμεσα εάν διατηρούνται τα αρχικά δείγματα ή κατάλοιπα αυτών και, εφόσον παραμένουν τεχνικά κατάλληλα, να επανεξεταστούν. Μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας να διασφαλιστεί η φύλαξή τους και να μην καταστραφεί κανένα διαθέσιμο δείγμα ή άλλο κρίσιμο εργαστηριακό υλικό.

6. Χορήγηση πλήρους διοικητικού και εργαστηριακού φακέλου

Να χορηγηθούν χωρίς καθυστέρηση στους ενδιαφερόμενους κτηνοτρόφους και, με την αναγκαία νομιμοποίηση και τήρηση των κανόνων προστασίας δεδομένων, στον Φορέα αντίγραφα των ακόλουθων στοιχείων:

• των αρχικών πρωτοκόλλων κλινικής εξέτασης και δειγματοληψίας,

• των δελτίων αποστολής και παραλαβής και των στοιχείων της αλυσίδας φύλαξης.

• των εργαστηριακών αποτελεσμάτων, των μεθόδων και των κριτηρίων αξιολόγησης που χρησιμοποιήθηκαν,

• των στοιχείων ταυτοποίησης των δειγμάτων και των χρόνων λήψης, αποστολής, παραλαβής και εξέτασης,

• των διαθέσιμων πρωτογενών εργαστηριακών δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών τιμών και καταγραφών των αναλυτικών οργάνων, όπου τηρούνται,

• των πράξεων επίσημης επιβεβαίωσης κάθε εστίας και της ειδικής επιστημονικής και διοικητικής αιτιολογίας της απόφασης θανάτωσης.

7. Ανεξάρτητη διοικητική και επιστημονική διερεύνηση

Να διαταχθεί πλήρης διοικητικός και επιστημονικός έλεγχος για τη νομιμότητα και την ορθή τήρηση της διαδικασίας, τη μεθοδολογία των αρχικών δειγματοληψιών, την ταυτοποίηση και ιχνηλασιμότητα τωνδειγμάτων, την τήρηση της αλυσίδας φύλαξης, την ερμηνεία των αποτελεσμάτων και την επάρκεια της κλινικής και επιδημιολογικής διερεύνησης.

8. Άμεση έγγραφη και ειδικώς αιτιολογημένη απάντηση

Λόγω του άμεσου κινδύνου δημιουργίας μη αναστρέψιμων τετελεσμένων, ζητούμε να μας γνωστοποιήσετε εγγράφως, πριν από οποιαδήποτε θανάτωση και το αργότερο εντός είκοσι τεσσάρων ωρών από την πρωτοκόλληση του παρόντος.

• εάν γίνεται δεκτό το αίτημα επανελέγχου,

• εάν αναστέλλεται προσωρινά η θανάτωση των συγκεκριμένων εκτροφών,

• ποιο κλιμάκιο στρατιωτικών κτηνιάτρων θα αναλάβει ή θα εποπτεύσει τον έλεγχο,

• την ακριβή ημερομηνία και ώρα της νέας κλινικής εξέτασης και δειγματοληψίας.

Τυχόν απόρριψη πρέπει να είναι ειδική, σαφής και επιστημονικά τεκμηριωμένη για κάθε εκτροφή χωριστά. Γενική, στερεότυπη ή αόριστη απάντηση δεν μπορεί να θεωρηθεί επαρκής ενόψει της έκτασης της επαπειλούμενης ζημίας. Δ. Ρητή επιφύλαξη δικαιωμάτων Τυχόν άρνηση επανελέγχου από τους στρατιωτικούς κτηνιάτρους, τους οποίους η ίδια η Πολιτεία έκρινε αναγκαίο να ενεργοποιήσει για τη συνέχιση της ιχνηλάτησης, θα δημιουργήσει εξαιρετικά σοβαρά ερωτήματα ως προς τους λόγους για τους οποίους δεν επιτρέπεται η ανεξάρτητη επαλήθευση των προηγούμενων αποτελεσμάτων.

Σε περίπτωση απόρριψης χωρίς ειδική και επαρκή αιτιολογία, παράλειψης έγκαιρης απάντησης ή εκτέλεσης θανάτωσης πριν από την ολοκλήρωση του αιτούμενου επανελέγχου, οι άμεσα θιγόμενοι κτηνοτρόφοι και ο Παλλεσβιακός Φορέας Πρωτογενούς Τομέα επιφυλασσόμαστε να ασκήσουμε κάθε προβλεπόμενο διοικητικό, αστικό και ποινικό ένδικο βοήθημα και μέσο ενώπιον των αρμόδιων εθνικών και ευρωπαϊκών αρχών και δικαστηρίων.

Επιφυλασσόμαστε επίσης για την αναζήτηση κάθε ευθύνης και την πλήρη αποκατάσταση κάθε θετικής και αποθετικής ζημίας, απώλειας εισοδήματος, καταστροφής παραγωγικού κεφαλαίου και ηθικής βλάβης που τυχόν προκληθεί από παράνομη πράξη, πλημμελή διαδικασία, παράλειψη οφειλόμενης ενέργειας ή ανεπαρκώς τεκμηριωμένη διοικητική απόφαση.

Καμία αδιαφάνεια, αποσιώπηση κρίσιμων στοιχείων, αλλοίωση ή καταστροφή αποδεικτικού υλικού και καμία απόπειρα συγκάλυψης ενδεχόμενων παραλείψεων ή ευθυνών δεν θα γίνει ανεκτή. Το αίτημά μας δεν στρέφεται κατά της αναγκαίας υγειονομικής προστασίας ούτε αποσκοπεί στην καθυστέρηση των μέτρων. Αποσκοπεί στη διασφάλιση ότι κάθε απόφαση με μη αναστρέψιμες συνέπειες στηρίζεται σε αξιόπιστα, επαληθευμένα και νομίμως ληφθέντα επιστημονικά δεδομένα.

Καλούμε τις αρμόδιες αρχές να ενεργήσουν άμεσα, πριν δημιουργηθούν μη αναστρέψιμα τετελεσμένα. Το παρόν παρακαλούμε να πρωτοκολληθεί αυθημερόν και να διαβιβαστεί αμέσως σε όλες τις συναρμόδιες υπηρεσίες.